Agroforestry Design Challenge 2026

Agroforestry krijgt nog weinig plek in het onderwijs, terwijl de noodzaak groter is dan ooit. Juist nu klimaat en biodiversiteit onder druk staan, is er behoefte aan mensen die regeneratieve systemen begrijpen. In deze cursus leren jongeren met verschillende achtergronden regeneratieve agroforestry door te doen, met echte vraagstukken uit de praktijk.

Waarom agroforestry?

Loop door een gemiddeld Nederlands boerenlandschap en je ziet vooral openheid. Akkervelden met geen of weinig bomen, weilanden met hier en daar een solitaire boom. Zo kun je lekker ver weg kijken. Maar dit was niet altijd het geval. Vroeger vond je hagen langs percelen, elzen als windsingels en bomen in de wei. Deze elementen zijn grotendeels verdwenen. Mechanisering vroeg om grote, rechte percelen zonder bomen die in de weg staan. Nu het klimaat verandert en de biodiversiteit hard achteruit gaat, keren bomen langzaam weer terug op landbouwgrond. Niet overal en niet vanzelf maar op plekken waar boeren, beleidsmakers en landgoedeigenaren anders naar hun land beginnen te kijken. Ze planten noten tussen vee en akkerbouw, hagen die de wind breken en voedselbossen die biodiversiteit in het landschap herbergen. Dat is agroforestry, landbouw met bomen. De bomen zorgen voor schaduw voor het vee, noten, fruit of hout als extra inkomsten, biodiversiteit die plaagdruk vermindert en diepe wortels die koolstof binden en het bodemleven verbeteren.

Deze manier van landbouw vergt een andere blik. Wat groeit waar en waarom? Waar staat het water in de winter? Welke bomen en struiken passen bij het bedrijf? Hoe creëer je waarde en hoe zorg je voor een kloppend verdienmodel?

Dit kan je in deze cursus leren

In deze cursus richten we ons met name op complexe vormen van agroforestry, waaronder voedselbossen, waarin meerdere gewassen en bedrijfsactiviteiten gecombineerd worden: het nieuwe gemengde bedrijf. Dit vraagt om innovatieve denkers en doeners, die praktisch en regeneratief kunnen werken.

De Challenge

Je krijgt een echte ontwerp challenge: een boer die wil veranderen, een gemeente die oplossingen zoekt, een stuk land waar mogelijkheden liggen. Gedurende zes maanden werk je samen met vier andere cursisten aan dat ontwerp. Je leert interviews afnemen, landschappen lezen, met stakeholders in gesprek gaan, plantensoorten kiezen en nadenken over beheer en verkoop. Dit is onderwijs zoals het in het veld ook gaat: met verschillende meningen, compromissen, onzekerheid en de vraag wat nou eigenlijk het beste is voor dit specifieke stuk grond met deze specifieke mensen in deze specifieke context. Ook reflecteren we op onze eigen houding tot de natuur, en verkennen we het belang van een culturele verschuiving als kernonderdeel van regeneratieve landbouw.

Bomen hebben tijd nodig. Veel tijd. Die walnootboom die je vandaag plant staat er over dertig jaar nog, hopelijk, vol met noten. Dat maakt agroforestry anders dan conventionele landbouw. Je plant voor de volgende generatie. Dat vraagt een andere manier van denken en kijken, en deze vaardigheid kun jij je eigen maken met deze cursus.

Cursus inhoud

Sessie #1:  Opening: wat eten we? Waarom agroforestry? Wat is regeneratief?
Zaterdag 21 maart
Locatie: Het Middenbos,Tonden.

Sessie #2:  Agroforestry principes en groepsvorming
Zaterdag 18 april
Locatie: Voedselbos Droevendaal, Wageningen.

Sessie #3:  Verschillende perspectieven en rendement (afzet en verwerking)
Zaterdag 30 mei
Locatie: Ekoboerderij de Lingehof, Randwijk

Sessie #4:  Management, implementatie en ecosysteem diensten
Zaterdag 13 juni
Locatie: Lekkerlandgoed, Haarzuilens.

Zomer (juli & augustus): meeloopdagen
Veldwerk, verdieping en groepswerk.

Sessie #5:  Ontwerp workshop, kampeerweekend
Zaterdag 29 augustus & zondag 30 augustus.
Locatie: Het Mariën + ’t Gagel, Almen.

Sessie #6:  Oogst en eindpresentaties
Zaterdag 26 september
Locatie: Later bekend